क्रिकेट हा जगभरातील लाखो चाहत्यांचा आवडता खेळ आहे. मात्र, क्रिकेटमध्ये वेगवेगळ्या प्रकारच्या चेंडूंचा (बॉल) वापर केला जातो, यामागील कारण काय? टेस्ट क्रिकेटमध्ये लाल रंगाचा बॉल, तर वनडे आणि टी-२० सामन्यांमध्ये पांढऱ्या रंगाचा बॉल वापरण्यात येतो. यामागील वैज्ञानिक आणि व्यावहारिक कारणे जाणून घेऊया.
लाल बॉल – टेस्ट क्रिकेटसाठी सर्वोत्तम का?
१) टिकाऊपणा आणि रिव्हर्स स्विंग:
लाल बॉल चमकवण्यासाठी पारंपरिक पद्धतीने घासला जातो, त्यामुळे तो अधिक काळ टिकतो. ५०-६० षटके खेळल्यानंतर हा बॉल अधिक स्विंग होऊ लागतो, ज्याला “रिव्हर्स स्विंग” म्हणतात.
२) लाल रंगाची दृश्यमानता:
टेस्ट मॅचेस दिवसा खेळल्या जात असल्याने, नैसर्गिक प्रकाशात लाल बॉल सहज दिसतो. हिरवळ असलेल्या मैदानावर लाल रंगाचा बॉल खेळाडूंना स्पष्ट दिसतो, त्यामुळे त्याचा उपयोग केला जातो.
३) पारंपरिक क्रिकेटचा भाग:
लाल बॉलचा वापर अनेक दशकांपासून केला जात आहे. त्यामुळे खेळाच्या पारंपरिक स्वरूपात लाल बॉलचाच समावेश राहिला आहे.
पांढरा बॉल – वनडे आणि टी-२० सामन्यांसाठी योग्य का?
१) फ्लडलाईटमध्ये चांगली दृश्यमानता:
वनडे आणि टी-२० सामने अनेकदा रात्री खेळवले जातात, त्यामुळे फ्लडलाईटच्या प्रकाशात लाल बॉल दिसणे कठीण जाते. पांढऱ्या बॉलमुळे खेळाडूंना आणि प्रेक्षकांना सामना स्पष्ट दिसतो.
२) रंगीत कपड्यांमुळे लाल बॉल न दिसणे:
वनडे आणि टी-२० सामने रंगीत गणवेशामध्ये खेळले जातात. लाल बॉल आणि रंगीत कपडे यामुळे बॉल पाहताना गोंधळ उडू शकतो, त्यामुळे पांढऱ्या बॉलचा वापर केला जातो.
३) वेगवान स्विंग आणि चमक टिकवण्यासाठी वेगळे प्रक्रिया:
पांढऱ्या बॉलवरचा वार्निश लवकर झिजतो आणि तो वेगाने खराब होतो, त्यामुळे बॉलरला अधिक मेहनत करावी लागते. यामुळेच वनडे आणि टी-२० मध्ये बॉल स्विंग कमी होतो आणि फलंदाजांना खेळणे सोपे जाते.
गुलाबी बॉल – नाईट टेस्ट मॅचसाठी नवा पर्याय
गेल्या काही वर्षांत डे-नाईट टेस्ट मॅचेससाठी गुलाबी बॉल वापरण्यात येतो. हा बॉल लाल आणि पांढऱ्या बॉलच्या गुणधर्मांचा समतोल साधतो आणि रात्रीच्या खेळासाठी अधिक योग्य ठरतो.
टेस्ट मॅचसाठी लाल बॉल, वनडे-टी-२० साठी पांढरा बॉल, आणि डे-नाईट टेस्टसाठी गुलाबी बॉल वापरण्यात येतो. ही निवड खेळाच्या स्वरूपानुसार आणि प्रकाशाच्या स्थितीनुसार केली जाते, जेणेकरून क्रिकेट सामन्यांचा दर्जा उत्तम राहील.
________________________
*”द छत्रपती संभाजीनगर न्यूज “च्या व्हाट्सएप ग्रुप मध्ये जॉईन होण्यासाठी खालील लिंकवर क्लीक करा….*
https://chat.whatsapp.com/Br29avqYAlRCU4ytjYm4PJ
*जाहिरातीसाठी_संपर्क करा 8329014805*