पुणे : भारताचे ज्येष्ठ खगोलशास्त्रज्ञ, विज्ञान लेखक आणि संशोधक डॉ. जयंत विष्णू नारळीकर (वय ८६) यांचे वृद्धापकाळाने पुण्यात निधन झाले. आपल्या राहत्या घरी त्यांनी शांतपणे शेवटचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने भारतीय विज्ञान आणि साहित्य विश्वात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे.
डॉ. नारळीकर यांनी खगोलशास्त्राच्या क्षेत्रात जागतिक पातळीवर नाव कमावले. ब्रिटनचे खगोलशास्त्रज्ञ सर फ्रेड हॉयल यांच्यासोबत त्यांनी ‘हॉयल-नारळीकर सिद्धांत’ मांडला, जो गुरुत्वाकर्षण आणि कणांच्या वस्तुमानाशी संबंधित आहे. त्यांनी बिग बँग सिद्धांताला पर्याय म्हणून स्थिर अवस्था सिद्धांत मांडला आणि श्वेत विवरांच्या संशोधनातही महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
१९७२ साली भारतात परतल्यानंतर त्यांनी टाटा मूलभूत संशोधन संस्थेत (TIFR) प्राध्यापक म्हणून कार्य केले. १९८८ मध्ये त्यांनी पुण्यात IUCAA (आंतरविद्यापीठीय खगोलशास्त्र व खगोलभौतिकी केंद्र) ची स्थापना केली. २००३ पर्यंत त्यांनी या संस्थेचे संचालकपद भूषवले. त्यांनी विज्ञानाचा प्रसार सामान्यांपर्यंत व्हावा यासाठी अविरत कार्य केले.
डॉ. नारळीकर हे केवळ वैज्ञानिक नव्हते, तर ते एक दर्जेदार विज्ञानलेखकही होते. ‘अंतराळातील भस्मासुर’, ‘वामन परत न आला’, ‘व्हायरस’ यांसारख्या कथा आणि लेखनांनी त्यांनी वाचकांना विज्ञानाशी जोडले. त्यांच्या आत्मचरित्राला २०१४ मध्ये साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला होता, तर १९९६ मध्ये युनेस्कोचा ‘कलिंग पुरस्कार’ त्यांना विज्ञान प्रसारासाठी प्राप्त झाला होता.
डॉ. नारळीकर यांच्या निधनाने भारताने एक द्रष्टे वैज्ञानिक आणि संवेदनशील लेखक गमावला आहे.
________________________
*”द छत्रपती संभाजीनगर न्यूज “च्या व्हाट्सएप ग्रुप मध्ये जॉईन होण्यासाठी खालील लिंकवर क्लीक करा….*
https://chat.whatsapp.com/JKRmORhlDKD41spUTgpnVl
*जाहिरातीसाठी_संपर्क करा 8329014805*