आकाश निळेच का दिसते? कारणे जाणून घ्या!

why-is-the-sky-blue

आपण जेव्हा आकाशाकडे पाहतो, तेव्हा ते निळसर रंगाचे दिसते. पण खरे तर आकाशाला स्वतःचा कोणताही रंग नाही! मग निळा रंग कुठून येतो? यामागे विज्ञानातील एक महत्त्वाचा नियम कार्यरत असतो – प्रकाशाचा प्रकीर्णन (Scattering).

सूर्यप्रकाश आणि त्यातील रंग

सूर्याचा प्रकाश हा पांढऱ्या रंगाचा असतो, पण तो अनेक रंगांनी बनलेला आहे – जसे की जांभळा, निळा, हिरवा, पिवळा, केशरी आणि लाल. प्रत्येक रंगाच्या प्रकाशलहरींची लांबी वेगवेगळी असते. जांभळा आणि निळा प्रकाश हा लहान तरंगलांबीचा असतो, तर लाल आणि पिवळा रंग मोठ्या तरंगलांबीचा असतो.

प्रकाशाचे प्रकीर्णन (Rayleigh Scattering)

जेव्हा सूर्यप्रकाश पृथ्वीच्या वातावरणात प्रवेश करतो, तेव्हा हवेमधील नायट्रोजन आणि ऑक्सिजन अणूंमुळे प्रकाशाचे प्रकीर्णन होते. छोट्या तरंगलांबीचा प्रकाश (निळा आणि जांभळा) मोठ्या प्रमाणावर प्रकीर्णित होतो, तर मोठ्या तरंगलांबीचा प्रकाश (लाल, पिवळा) तुलनेने कमी प्रमाणात विखुरतो.

आकाश निळेच का दिसते?

तांत्रिकदृष्ट्या, जांभळा रंग अधिक प्रमाणात प्रकीर्णित होतो, पण मानवी डोळे जांभळ्या रंगापेक्षा निळा रंग अधिक संवेदनशीलतेने ग्रहण करतात. त्यामुळे आपल्याला आकाश निळे दिसते.

सूर्यास्त आणि सूर्योदयाला आकाश लालसर का दिसते?

सकाळी आणि संध्याकाळी सूर्य क्षितिजाजवळ असतो, त्यामुळे प्रकाश अधिक वेळ वातावरणातून प्रवास करतो. अशावेळी निळा रंग अधिक प्रमाणात प्रकीर्णित होऊन लुप्त होतो आणि फक्त लालसर रंग आपल्या डोळ्यांपर्यंत पोहोचतो. म्हणूनच सूर्यास्त आणि सूर्योदयाच्या वेळी आकाश लालसर किंवा केशरी दिसते.

आकाश निळे दिसण्यामागे पृथ्वीच्या वातावरणातील प्रकाशाचे प्रकीर्णन हा मुख्य वैज्ञानिक नियम आहे. जर आपले वातावरणच नसते, तर आकाश काळोख दिसले असते – जसे अंतराळात दिसते!

________________________

*”द छत्रपती संभाजीनगर न्यूज “च्या व्हाट्सएप ग्रुप मध्ये जॉईन होण्यासाठी खालील लिंकवर क्लीक करा….*

https://chat.whatsapp.com/EatQ9jy0BXO4VEa0In93E6

*जाहिरातीसाठी_संपर्क करा 8329014805*