दिल्लीतील आंदोलनात वापरले जाणारे ‘अश्रुधूर नळकांडे’ म्हणजे नेमके काय? त्याचा शरीरावर काय परिणाम होतो? जाणून घ्या सविस्तर…

दिल्लीत काल झालेल्या आंदोलनादरम्यान आंदोलकांना पांगवण्यासाठी पोलिसांनी अश्रुधूर (Tear Gas) नळकांड्यांचा वापर केला. हजारो आंदोलक संसदेकडे मोर्चा काढत असताना परिस्थिती तणावपूर्ण बनली. कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी पोलिसांनी अश्रुधूरासह लाठीचार्जचाही अवलंब केला. या घटनेनंतर सर्वसामान्यांच्या मनात अनेक प्रश्न निर्माण झाले—अश्रुधूर नळकांडे म्हणजे नेमके काय? त्यामधून कोणता धूर बाहेर पडतो? तो शरीरासाठी किती धोकादायक असतो?

अश्रुधूर नळकांडे म्हणजे काय?

अश्रुधूर नळकांडे (Tear Gas Shells) हे दंगल नियंत्रणासाठी (Riot Control) वापरले जाणारे विशेष साधन आहे. पोलिस आणि सुरक्षा यंत्रणा जमावाला पांगवण्यासाठी याचा वापर करतात. या नळकांड्यांमध्ये प्रामुख्याने CS Gas (2-Chlorobenzalmalononitrile) किंवा काही वेळा CN Gas सारखी रासायनिक संयुगे असतात.

नळकांडा जमिनीवर किंवा गर्दीकडे सोडल्यानंतर त्यातून रासायनिक धूर वेगाने पसरतो. हा धूर डोळे, नाक, घसा आणि श्वसनमार्गाला तीव्र त्रास देतो. त्यामुळे व्यक्ती त्या परिसरातून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करते आणि जमाव विखुरण्यास मदत होते.

अश्रुधूरचा शरीरावर नेमका काय परिणाम होतो?

अश्रुधूरच्या संपर्कात आल्यानंतर अवघ्या काही सेकंदांत लक्षणे जाणवू लागतात.

• – 👁️ डोळ्यांत तीव्र जळजळ आणि सतत पाणी येणे.
• – 👃 नाक व घशात आग होणे.
• – 😷 सतत खोकला आणि श्वास घेण्यास त्रास.
• – 🔥 त्वचेवर जळजळ, खाज किंवा लालसरपणा.
• – 🤢 काहींना मळमळ, चक्कर किंवा उलटी होणे.

सामान्यतः व्यक्ती धुरापासून दूर गेल्यानंतर 15 ते 30 मिनिटांत ही लक्षणे कमी होतात. मात्र दमा, फुफ्फुसांचे आजार, हृदयविकार असलेले रुग्ण, लहान मुले आणि वृद्ध यांच्यासाठी हा परिणाम अधिक गंभीर ठरू शकतो.

अश्रुधूरचा वापर का केला जातो?

अश्रुधूरचा उद्देश आंदोलकांना कायमस्वरूपी इजा करणे नसून जमाव नियंत्रणात आणणे हा असतो. त्यामुळे प्राणघातक शस्त्रांपेक्षा तो तुलनेने कमी धोकादायक पर्याय मानला जातो.

मोठ्या प्रमाणात जमाव जमल्यास, हिंसाचाराची शक्यता निर्माण झाल्यास किंवा कायदा-सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण झाल्यास पोलिसांकडून अश्रुधूरचा वापर केला जातो.

अश्रुधूर लागल्यास तात्काळ काय करावे?

✔ शक्य तितक्या लवकर धुराच्या परिसरातून बाहेर पडा.

✔ स्वच्छ हवेत जाऊन शांतपणे श्वास घ्या.

✔ डोळे स्वच्छ पाण्याने भरपूर धुवा.

✔ डोळे चोळणे टाळा.

✔ दूषित कपडे बदलून शरीर स्वच्छ धुवा.

✔ श्वास घेण्यास जास्त त्रास होत असल्यास किंवा लक्षणे वाढल्यास तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

अश्रुधूर प्राणघातक असतो का?

बहुतेक वेळा अश्रुधूरचा परिणाम तात्पुरता असतो आणि काही वेळात कमी होतो. मात्र बंद जागेत मोठ्या प्रमाणात धूर झाल्यास किंवा आधीपासून गंभीर श्वसनाचा आजार असल्यास तो धोकादायक ठरू शकतो. त्यामुळे त्याचा वापर निश्चित नियम आणि सुरक्षा निकषांचे पालन करूनच केला जातो.

दिल्लीतील आंदोलनादरम्यान अश्रुधूर नळकांड्यांचा वापर झाल्यानंतर हा विषय पुन्हा चर्चेत आला आहे. अश्रुधूर हा जमाव नियंत्रणासाठी वापरला जाणारा रासायनिक धूर असून त्याचा उद्देश परिस्थिती नियंत्रणात आणणे हा असतो. बहुतेक वेळा त्याचा परिणाम तात्पुरता असला तरी काही व्यक्तींवर तो गंभीर परिणाम करू शकतो. त्यामुळे अशा परिस्थितीत घाबरून न जाता सुरक्षित ठिकाणी जाणे, स्वच्छ हवेत राहणे आणि गरज भासल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घेणे हेच सर्वात योग्य पाऊल ठरते.

________________________

*”द छत्रपती संभाजीनगर न्यूज “च्या व्हाट्सएप ग्रुप मध्ये जॉईन होण्यासाठी खालील लिंकवर क्लीक करा….*

https://chat.whatsapp.com/C3CCRbqDXDA2dKhWRQo4YD?s=cl&p=a&ilr=2

*जाहिरातीसाठी_संपर्क करा 8329014805*