आपण सर्वसामान्यपणे बँकेत खाते उघडणे, पैसे जमा करणे, एटीएम वापरणे, कर्ज घेणे, मुदतठेवी ठेवणे अशा गोष्टींकडेच लक्ष देतो. मात्र, बँकिंग क्षेत्रात काही असे नियम आणि तरतुदी आहेत, जे सामान्य ग्राहकांच्या माहितीत नसतात आणि गरज पडल्यावर तेच नियम थेट तुमच्या आर्थिक व्यवहारांवर परिणाम करू शकतात. अशाच काही ‘कधीही न ऐकलेल्या’ नियमांची माहिती आज आपण पाहणार आहोत.
१. खात्यातील निष्क्रियतेवर शुल्क
जर तुमचे बचत खाते १२ महिन्यांहून अधिक काळ निष्क्रिय असेल (म्हणजे कोणताही व्यवहार झाला नसेल), तर काही बँका त्या खात्यावर ‘निष्क्रिय खाते शुल्क’ आकारतात. त्यामुळे किमान वर्षातून एकदा व्यवहार करणे गरजेचे आहे.
२. ATM व्यवहारावर दंड
एटीएममधून मोफत व्यवहारांची एक मर्यादा असते. महानगरांमध्ये पाच वेळा आणि इतर ठिकाणी तीन वेळा मोफत व्यवहाराची परवानगी असते. त्यापेक्षा अधिक व्यवहार केल्यास प्रत्येक वेळी अतिरिक्त शुल्क आकारले जाते – जे काही वेळा ₹20 पर्यंतही असू शकते.
३. OTP फक्त व्यवहारासाठी नाही
बऱ्याच ग्राहकांना वाटते की OTP केवळ व्यवहारासाठी वापरला जातो. पण काही बँका खात्यातील केवायसी बदल, ईमेल अपडेट, पासवर्ड रिसेट यासाठीही वेगळ्या प्रकारचे OTP पाठवतात. हा OTP अयोग्य व्यक्तीला दिल्यास तुमचे खातेही रिकामे होऊ शकते.
४. ठेवीवरील नाव नोंदविल्याशिवाय पैसे मिळणार नाहीत
अनेकदा लोक FD (मुदतठेव) करताना नामनिर्देशित व्यक्तीचं (Nominee) नाव भरत नाहीत. अशा वेळी खातेदाराच्या मृत्यूनंतर ती रक्कम वारसांना सहज मिळत नाही, कोर्टाचे आदेश लागतात आणि ते प्रक्रियाशीर जटिल ठरते.
५. बँक तुमचं लॉकर तोडू शकते!
होय, जर एखाद्या व्यक्तीने सलग ३ वर्ष लॉकर वापरले नाही आणि वारंवार सूचना दिल्यानंतरही प्रतिसाद दिला गेला नाही, तर बँक त्या लॉकरवर हक्क सांगून ते तोडू शकते. हा नियम रिझर्व्ह बँकेच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार आहे.
६. बँकेत जमा रक्कम पूर्णपणे सुरक्षित नाही!
आपण गृहित धरतो की, बँकेत ठेवलेले पैसे १००% सुरक्षित असतात. मात्र प्रत्यक्षात, **DICGC** योजनेनुसार एका खातेदाराला एखाद्या बँक बुडालीच तर केवळ ₹५ लाखपर्यंतच विमा संरक्षण असते.
७. SMS अलर्टसाठी शुल्क आकारले जाते
बर्याच बँका खात्यातून दरमहा किंवा वार्षिक आधारावर SMS सेवा शुल्क आकारतात. हे शुल्क ₹१५ ते ₹५० दरम्यान असते आणि अनेकांना त्याची जाणीवही नसते.
८. बँकिंग व्यवहारांचे ध्वनीमुद्रण
तुम्ही ग्राहकसेवेवर कॉल करता तेव्हा तुमचा कॉल ध्वनीमुद्रित केला जातो. पण काही बँका शाखांमध्येही ग्राहक व कर्मचाऱ्यांतील संवाद ध्वनीमुद्रित करतात – तेवढी गोपनीयता ही डिजिटल युगात असावीच लागते.
बँकिंग व्यवहार करताना या अनोळखी नियमांची माहिती असणे अत्यावश्यक आहे. यामुळे तुम्ही संभाव्य नुकसान टाळू शकता आणि बँकिंग सेवांचा अधिक सुरक्षित व सुज्ञ वापर करू शकता. नियम ‘छोटे’ असले तरी त्यांचा परिणाम मोठा असतो – म्हणूनच माहित असलेला ग्राहकच सुरक्षित ग्राहक!
________________________
*”द छत्रपती संभाजीनगर न्यूज “च्या व्हाट्सएप ग्रुप मध्ये जॉईन होण्यासाठी खालील लिंकवर क्लीक करा….*
https://chat.whatsapp.com/JWPLw3ii1wAKDICCoiRTdD
*जाहिरातीसाठी_संपर्क करा 8329014805*